Zachte deken in plaats van..
Vanmorgen zag ik in de mist ineens een soort comfortabele zachtheid.. Daar waar ik mist ook kan ervaren als een sombere zware deken, zag ik er vanmorgen een warm diffuus licht doorheen schijnen die een warm gevoel opriep. Ervaar jij jouw rouw als een zware beklemmende deken die je af en toe bijna de adem beneemt? Probeer je dan eens voor te stellen dat er het warme licht van vanmorgen door heen schijnt.. Voelt het dan anders? Kan de liefde en warmte die je voelt voor jouw dierbare overledene, jouw grijze beklemmende deken wat verlichten als je aan deze liefde en warmte denkt? Rouw.. de achterkant van liefde
Kerst en rouw
Over ruim een week is het Kerst. Waar je er voorheen (ondanks de verplichtingen) naar uit keek, zie je er nu als een berg tegenop. Jouw dagen zijn zonder de degene die je heel erg lief hebt.. Misschien is dit de tweede keer feestdagen zonder diegene, misschien de eerste keer, hoe dan ook zie je er tegen op. Het missen, het verdriet, het eenzame gevoel van binnen, ja, zelfs een schuldgevoel naar de lieve mensen die je nog wel om je heen hebt en het gevoel hen tekort te doen omdat je die ander zo mist en niet helemaal van hun aanwezigheid kunt genieten. Van allerlei gevoelens en gedachten die het er voor jou niet gemakkelijker op maken..
Wat te doen:
Ga met aandacht naar die gevoelens toe, ook al voelen ze niet fijn, ze willen en mogen aandacht. Je zult merken dat als je er met (liefdevolle) aandacht naar toe gaat, ze zachter worden, ze hoeven niet meer hun best te doen gevoeld te worden.
Deze liefdevolle aandacht mag je jezelf natuurlijk ook geven: wat heb je nodig? Ga dit na bij jezelf. Stel dat je het liefst een vriendin even wilt bellen, bedenk dan niet dat ze vast niet op jou zit te wachten, dat kan zij zelf wel beslissen. Voel wat je nodig hebt en geef hier gehoor aan. Lief zijn voor jezelf in deze tijd is een heel mooi en waardevol cadeau.
De deksel eraf/ rouwknop ingedrukt
En ineens, heel onverwacht, zie je iets, hoor je iets en gaat de deksel van jouw afgesloten rouwdoosje af en is de rouw er ineens in alle hevigheid weer opnieuw.. Een andere term is dat jouwknop weer wordt ingedrukt. De vorige week het gesprek met Suzan& Freek bij Eva Jinek, hun prachtige ‘Niemand’ steeds op de radio. Een aanleiding om jouw deksel zonder enige controle van je rouw af te laten schieten/ buiten jouw doen om hard op je rouwknop te drukken. Met de tijd zijn de scherpe kanten van jouw rouw afgegaan en dacht je dat er wel door/ overheen was, het een plekje had gegeven of (liever mijn term) het er mee leren om gaan, het passend te krijgen op jouw manier… of is het je gelukt om je rouw onder een deksel te stoppen omdat het teveel was? Beide kan, maar hoe dan ook kwam alle herinneringen aan díe periode weer terug en werd je teruggeworpen in de tijd… Wat ik je wil meegeven is dat je hierin mild mag zijn voor jezelf, heb je zelf lief en ga na bij wat jij voelt dat je nodig hebt.. alles kwam weer even boven en voelde je weer het gemis en verdriet in alle hevigheid. Dit gevoel dient zich niet voor niets aan en heeft even aandacht nodig. Even tijd voor jezelf, troost zoeken, of zoeken naar een arm om je heen. Rouw is en blijft de achterkant van liefde.. voor altijd 
Vriendin
Misschien samen opgegroeid, jullie hele schoolcarrière samen doorlopen, elkaar even uit het zicht verloren en weer bij elkaar, hoe dan ook vriendinnen al voor heel lang. Of de vriendin van een later moment in je leven, maar een heel waardevolle vriendschap. Hoe dan ook is altijd alles gedeeld met elkaar, het altijd er voor elkaar zijn in mooie en minder mooie momenten. Heel even een appje, een foto, even een belletje, samen iets doen, alles wat je samen deed en deelde, klein en groot. Als je vriendin overlijdt en dit er ineens niet meer is.. wat een gemis… Jij moet door zonder je klankbord die er onvoorwaardelijk en altijd voor je was. Het leven draait door op volle toeren met een heel groot gapend gat in je leven. Hoe ga je hier mee om, bij wie kun je nu met alles terecht, dat deed je namelijk bij haar.
Dit is een verlies waarvan ik denk dat het heel weinig aandacht krijgt, misschien zelfs wel onderkend wordt , maar waarvan de impact ontzettend groot is. Een overpeinzing die in mijn hoofd blijft rondzingen en waarvan ik denk dat er meer aandacht voor mag zijn. Kijk naar haar om
Heen en weer en weer terug
Jouw gevoel na het overlijden van iemand die je zeer dierbaar is, schiet heen en weer en weer terug. Opluchting omdat langer lijden bespaard is gebleven en de hiermee gepaard gaande gevoelens van hoop en onzekerheid. Opluchting omdat er een enorme last van je is afgevallen omdat je dag en nacht ‘aanstond’ omdat je bijvoorbeeld mantelzorger was. Schuld omdat je misschien niet alles gedaan hebt wat je kon. Schuld omdat je je opgelucht voelt. Boven alles een heel groot gevoel van gemis en verdriet.. Hoe dan ook, heel veel gevoel dat alle kanten op schiet en dat vooral in jouw hoofd of lijf zit. Je gevoelens bij een ander neerleggen is niet je sterkste kant. Langzamerhand voel je dat je zo niet langer door kunt gaan, het vraagt veel van je. Ik wil je uitnodigen om met mij in gesprek te gaan, zodat we samen kunnen uitvinden wat voor jou de meest passende manier is om met al deze gevoelens om te gaan om uiteindelijk weer eens rust in hoofd en lijf te ervaren. Stuur je bericht naar info@ruimtebijverlies.nl, dan plannen we een gesprek in. Graag tot gauw! (Cadeautje aan jezelf)
)
Vakantietips
Héhé.. na een heel hectische periode na het overlijden van jouw dierbare heb je vakantie. Je kijkt uit naar de rust en even niets. Kun je ook vakantie nemen van rouw? Waarschijnlijk niet.. wat ik mij nog goed kan herinneren is dat de rouw er op vakantie soms even helemaal niet was. Bij terugkomst was de rouw er weer helemaal en was ik weer waar ik voor de zomervakantie was. Het kan natuurlijk ook dat het voor jou nog veel groter gaat voelen, anderen vieren de vakantie ten voeten uit, terwijl jij vol zit met gemis en verdriet.
Hoe de rouw zich ook laat merken, hier wat tips:
Luister naar je gevoel en geef gehoor aan wat je voelt, verdriet dat zich aandient wil eruit. Laat het eruit, dan blijft het minder lang in jezelf rondwarenVertel degene die je om je heen hebt, wat je bezig houdt. Delen maakt het toch iets lichter dan het voor jezelf te houden.Schrijf het van je af als praten lastig isAls je ineens merkt dat je plezier hebt en hier een schuldgevoel bij voelt naar je overleden dierbare toe, denk dan wat degene jou zou gunnen; vast plezier en ontspanningZorg goed voor jezelf, het verdriet mag er zijn, onthoud dat rouw de achterkant van liefde is.
Een greep uit de boekenkast!
Wat te doen met deze temperaturen?… Binnen opsluiten en een boek lezen? Een paar boekentips geschreven door ouders, partners, broers en zussen die hun rouwervaringen beschrijven.
‘Onze band gaat nooit voorbij’, ervaringen opgeschreven van jongeren over het verlies van hun broertje of zusje;
‘Nooit voorbij’, verhalen over het verlies van kinderen in het verkeer;
‘De berg van de ziel’ van Christa Anbeek en Ada de Jong over hun persoonlijke verliezen;
‘Een schaduw levenslang’, verhalen van ouders van een vermoord kind;
‘Survivalgids voor weduwen’ van Marit van Exel
Voor meer boekentips met persoonlijke ervaringen en misschien herkenning voor jou, kun je een kijkje nemen op de website van stichting Nooit Voorbij.
Is rouw te parkeren en voor hoe lang?
Het kan dat je door alles wat er om je heen gebeurt geen tijd hebt voor jouw rouw. Er moet van alles geregeld, je gezin moet gewoon doordraaien, op je werk ben je eigenlijk onmisbaar, anderen doen een beroep op je met hun eigen rouw, het verlies heeft je zo geraakt dat je er geen weg mee weet.. allemaal redenen om jouw rouw te parkeren. Dat is hard werken, maar het lukt je. En dan toch zijn er van die momenten dat je je met jezelf geen raad weet. Een unheimisch gevoel, gevoelens van verdriet, leegte, eenzaamheid, onrust, alles door elkaar maar onbestemd, je bent vermoeid, prikkelbaar.. Kan het dan toch jouw rouw zijn die zich aandient? Die om aandacht vraagt en gehoord en gezien wil worden? Hoe lang denk je het parkeren nog vol te houden? Herken je jezelf en weet je niet hoe je een passende weg in jouw rouw kunt vinden? Mag ik je voorstellen een afspraak te maken om samen een manier te vinden waarop je jouw verlies en de daarbij horende rouw op een passende manier mee kan nemen in de rest van je leven?
Verboden toegang?
Van huis uit heb je meegekregen dat gevoel en emoties er misschien wel mogen zijn, maar niet teveel. Verdriet mag er even zijn en dan gauw weer door. Emoties en gevoel zijn bijna ‘verboden toegang’… Hoe is dat met rouw? Heeft jouw verlies (misschien al wel jaren geleden) de aandacht gehad die het verdiende? Of ben je al die tijd (en misschien dus wel al die jaren) doorgegaan en heb je jouw rouw geprobeerd te negeren of te relativeren> ‘rouw hoort er nou eenmaal bij’, ‘iedereen overkomt het een keer’? Hoe dan ook merk je nu zo langzaamaan dat de rouw zich is gaan nestelen in je lijf; hoofdpijn, strakke schouders, steeds een lichamelijk gevoel van onrust/ moeten, buikpijn, concentratieproblemen en het gevoel van bijna om te vallen, lusteloosheid, geprikkeld zijn, eigenlijk jezelf door de dag slepen.. Het gevoel richting een burn-out te gaan? Of is het dan toch de rouw die zich meer en meer gaat aandienen totdat je hem onder ogen wilt en kunt gaan zien? Is dit iets waar jij je in herkent? Stuur dan je bericht naar info@ruimtebijverlies zodat ik contact met je kan opnemen voor een afspraak. Samen gaan we op jouw tempo de deur naar jouw rouw openen, zodat jij weer het gevoel krijgt te mogen gaan leven in plaats van overleven.
.
Al doende bezig te verkennen welke tranen er allemaal zijn naast de gemis-van-je-dierbaretraan, bedenkend wat je allemaal kan helpen, kom je ineens tot het idee dat de losse tranen samen over elkaar gelegd een bloem worden 
. Deze bloemen samen zijn de voorkant geworden van jouw schrift met mooie herinneringen, verdriet, helpende gedachtewolken en je steunteam 
. Met toestemming geplaatst.
. Deze bloemen samen zijn de voorkant geworden van jouw schrift met mooie herinneringen, verdriet, helpende gedachtewolken en je steunteam . Met toestemming geplaatst.
Is een pleister genoeg
?
?Jouw rouw doet pijn, heel erg pijn. Je loopt er al een tijdje mee en wil er wat aan gedaan hebben. Wat kan ik voor je doen om je van die pijn af te helpen? Naar je luisteren, je erkenning geven, je wat tips geven? Natuurlijk doe ik dat. Maar alleen dit zou een pleister op jouw zere, open wond zijn. Ik zou graag met je onderzoeken waarom jouw rouw zo’n pijn doet, hoe komt het dat je niet verder komt, je min of meer vast loopt. Zeg maar uitvinden hoe het komt dat jij er zo op reageert zoals je doet. De pleister plakken helpt voor korte duur. Onderzoeken naar de oorzaak van jouw pijn, hoe het nou komt dát het zo’n zeer doet> naast het overlijden van jouw dierbare, kost wat meer tijd. Uiteindelijk zal het je inzicht geven, vinden we handvatten (waarop je steeds kan terugvallen) zodat jij jouw rouw mee kan nemen in je verdere leven op een manier die bij jou past en jij verder kunt. Met af en toe nog wat pijn, maar dat mag misschien. Rouw blijft tenslotte de achterkant van liefde
Roeien met beide riemen?
Roei jij in je rouw met twee riemen? Of roei je met één? Het duale procesmodel (Stroebe& Schut, 1999) is een rouwmodel dat staat voor de heen en weer beweging tussen verlies en herstel. Als je met beide riemen roeit kom je vooruit, een beweging van verlies naar herstel en andersom, beide mogen er zijn. Een periode alleen even met de toekomst bezig zijn kan en een poosje alleen bezig zijn met verlies ook. Als beide riemen maar gebruikt worden. Roei je echter met één riem, bijvoorbeeld de herstelriem? Ben je hard bezig je leven op te pakken zonder de ander en ga je de rouw uit de weg? Of roei je alleen met de verliesriem en ben je alleen bezig met het verlies en zit je vast in je rouw? Wanneer je met één riem roeit vaar je in rondjes en kom je niet verder en loop je vast… Heb jij het gevoel dat je met één riem roeit en wil je weer vooruit in plaats van in rondjes draaien? Stuur je bericht naar info@ruimtebijverlies.nl dan gaan we samen onderzoeken hoe jij weer vooruit kunt!
Voelt jouw rouw als een laagje rijp om je hart of om je lijf? Een laag die om jouw stralende, enthousiaste en positieve ik heen zit? Alles voelt dof, zwaar en het plezier in bijna alles is weg. Genieten van de kleine dingen zoals je voor het overlijden van je dierbare kon, lukt niet meer. Je ziet het al een tijdje aan en je hebt je zelf beloofd dat als het nieuwe jaar is gestart, je er mee aan de slag gaat. Het nieuwe jaar is intussen aan de gang, je hebt wat boeken gelezen waarin je herkenning vindt, je hebt het er hier en daar eens over, maar daar is de grote maar… Het wordt niet anders, je blijft in een vervelende cirkel ronddraaien en komt er niet uit. Tijd voor actie? Durf je te gaan verkennen waarom het met je gaat zoals het gaat? Welke aangeleerde, niet helpende strategie zit je in de weg waardoor jij niet verder komt in jouw rouw?
Nieuwsgierig? Of gewoon klaar met je vicieuze cirkel? Maak dan een afspraak via deze link https://ruimtebijverlies.nl/contact/ en we spreken elkaar snel! Samen laten we de rijp smelten en gaan we op zoek naar jouw oude ik
!
!Wake me up when december ends..(vrij hertaald naar een nummer van Green Day)
December… wat betekent deze maand voor jou? De maand waarin je vandaag via een brug razendsnel naar januari wilt, zodat de maand maar zo snel mogelijk voorbij is? Liever de hele maand in bed kruipt onder een dik dekbed om daar in januari weer uit te komen? De maand waarin je je overleden dierbare(n) zo verschrikkelijk mist dat de maand niet snel genoeg voorbij kan gaan? Of is het misschien deze maand waarin je je overleden naaste(n) voor het eerst moet missen? Hoe dan ook zou je december het liefst overslaan om in januari weer ‘gewoon’ door te kunnen gaan met waar je was en waar het eigenlijk best ging..
Voor allen die zich herkennen in dit stukje, wees lief voor je zelf, ga op zoek naar iets of iemand die je kan helpen om de decembermaand door te komen, omarm je rouw, want rouw is en blijft de achterkant van de liefde en die was waarschijnlijk groot ♥
De deur dicht
Ieder rouwt op een eigen unieke manier. Waar de één zich ogenschijnlijk ‘gemakkelijk’ door de rouw heen werkt, vind jij het een worsteling.. Het verlies is veel te groot om ook maar het kleinste stukje verdriet of gemis te durven voelen. Je weet geen raad met de vloed van emoties die door je heen gaan en waar je niet eens naam aan kunt geven, zoveel voel je. En dus doe je ontzettend je best om de deur naar jouw gevoel dicht te duwen.. Dan zou daar ook nog je eigen kritische stem bovenuit willen schreeuwen dat je je aanstelt, je gewoon moet doorgaan, schouders eronder etc. Alles behalve liefdevol naar jezelf zijn in je rouw om degene die je lief hebt… Uiteindelijk blijft rouw echter net zo lang op de deur kloppen die jij zo stevig probeert dicht te houden. Wil jij de deur naar jouw rouw op een kier zetten en ben je eraan toe het verdriet en gemis toe te laten, maar liever niet alleen? Stuur dan een bericht naar info@ruimtebijverlies.nl en maak een afspraak. Samen gaan we onderzoeken hoe jij de deur naar jou rouw mag en kunt openen en je rouw omarmen op een manier die jou past.
Yes! Op 23 september is Ruimte bij Verlies ‘onder de loep genomen’ en is de kwaliteit van zorg goed beoordeeld! Waar ik dan zestien jaar geleden na het overlijden van mijn moeder bedacht dat ik ooit ‘iets’ wilde doen met mensen in rouw die na een overlijden van een dierbare niet uit de rouw komen of de rouw uit de weg omdat het zo onvoorspelbaar is, staat daar nu al vijf jaar een praktijk waar ik ongelofelijk trots op ben. Al vele mensen heb ik naar tevredenheid mogen begeleiden in hun weg vinden in het omgaan met rouw. Nog altijd gelukkig, trots, dankbaar dat ik deze stap heb gezet!
Ver-jaar-dag
Verjaart rouw? Is er een dag waarop je denkt ‘Ja, mijn rouw om het overlijden van een dierbare is aan het verjaren’? Verjaren wordt door de Dikke van Dale uitgelegd als ‘Niet meer van kracht zijn’. Wordt rouw dan dus met de jaren minder van kracht en is het ooit niet meer van kracht? Als ik voor mezelf spreek dan zeg ik ja, het wordt minder van kracht. Deze zomer is het twintig jaar geleden dat mijn vader overleed. De ontzettende hartepijn en de overweldigende stromen tranen van in het begin hebben echt aan kracht ingeboet. Ik ben er aan gewend geraakt dat hij er niet meer is. Maar toch, het missen blijft wel. Is de rouw dan op een dag voor mij verjaard? Nee, want het zal nooit niet van kracht zijn… Het heeft zich voor mij passend door mijn leven heen geborduurd. Rouw blijft voor mij de achterkant van liefde
Wat is rouw?
De Dikke van Dale vertelt dat rouw ‘(de; m) bedroefdheid, m.n. vanwege een sterfgeval’ betekent. ‘Dekt’ het woord bedroefdheid de lading die je voelt nadat iemand is overleden? De afgelopen jaren heb ik andere definities van het woord rouw mogen ontdekken die de lading wat mij betreft meer weergeven en dat de gevoelens die rouw met zich meebrengt groter zijn dan enkel bedroefdheid:
Rouw is de achterkant van liefde (Bert Hellinger)
Rouw is het antwoord dat iemand geeft op het verlies van iets of iemand waar een betekenisvolle relatie mee bestaat (Johan Maes)
Zoals de andere definities vertellen zijn er naast de rouw na het overlijden van een dierbare, andere vormen van rouw door verlies; een onvervulde kinderwens, (echt)scheiding, rouwen om verlies van gezondheid door ziekte, rouw omdat je partner ziek is en hij of zij niet meer degene is die hij was..
Voor mij is dan de meest passende definitie toch dat rouw de prijs is die je betaalt voor hetgeen je hebt liefgehad er niet meer is of lief had willen hebben en niet mogelijk is
Een stapel verlies
Met het verlies van iemand door overlijden, kan een ouder, langer geleden, verlies ineens weer als ‘nu’ voelen. Een oude wond die open gaat.. Je had bedacht dat je het overlijden van degene toen wel ‘een plekje had gegeven’ of het had ‘losgelaten’. Door een ervaring in het nu wordt er op jouw rouwknop gedrukt en voel je het verdriet en gemis weer in volle hevigheid. De stapel van verliezen groeit en voelt als niet meer te overzien. Tot nu toe heb je altijd op jouw manier met verliezen om kunnen gaan en dat ging best aardig. Nu ineens gaat dat niet meer en werkt jouw manier van omgaan met rouw niet meer en loop je vast. Vast in je zelf, vast in je verdriet en gemis… Wil je weer het gevoel ervaren van weer vooruit komen? Een manier te weten te komen hoe jij op een voor jouw passende manier met rouw kunt omgaan? Stuur jouw bericht naar info@ruimtebijverlies.nl en we gaan samen verkennen wat voor jou helpend is om weer vooruit te komen en weer lucht en ruimte in je zelf te voelen.
Rouw en controle
Een dierbare van jou is overleden.. een groot verdriet, een nog groter gemis dat zelfs pijn doet.. Jij zorgt voor de mensen om je heen, je zorgt dat hen het goed gaat, je bent er voor ze. Zo lang het hen goed gaat, gaat het dat met jou ook. Jouw verdriet? Och.. dat komt wel. Jij hebt de touwtjes in handen. Je weet graag waar je aan toe bent, hebt de graag de controle over… ja, graag alles. Van onvoorspelbaarheid houd je niet. Maar daar is de grote maar.. De rouw om het overlijden van jouw dierbare is niet te controleren, niet te voorspellen.. het is zo grillig als maar zijn kan. Het komt op de meest onverwachte momenten op en overvalt je. Jij probeert het weg te drukken. Misschien al wel jarenlang. Soms lukt dat, maar soms is het zo groot dat het niet te houden is. Totaal geen controle meer… Gaat dit over jou en kun je handvatten gebruiken om te leren omgaan met jouw rouw? Stuur jouw bericht naar info@ruimtebijverlies.nl en we maken een afspraak.
Héhé…
Eindelijk na een heel lange periode van veel grijs en regen was daar zondag dan eindelijk de zon!
Lange tijd was de wereld om ons heen donker en somber als een dikke grijze, beklemmende deken. Rouw om het verlies van een dierbare kan net zo voelen. Zwaar, drukkend, beklemmend, onrust in je lijf, je reageert kortaf en geïrriteerd naar de mensen om je heen terwijl je dat eigenlijk niet wil, je tranen zitten hoog (en komen er pas uit als ze echt te hoog zitten)… Dit is niet wie jij was voor het overlijden van je dierbare. Met het overlijden van die ander ben je ook een deel van je zelf kwijt. Ben je er aan toe om die grijze, beklemmende deken van je af te halen en weer lucht en ruimte in je lijf te voelen? Te voelen of voor jou ook de lucht weer blauw wordt? Weer meer op je oude ik te lijken? Maak dan een afspraak door jouw bericht te sturen naar info@ruimtebijverlies.nl, dan gaan we samen gaan we op zoek naar jouw manier om de grijze deken van je schouders af te halen en weer lucht en ruimte in je lijf te voelen!
2023 
2024Onder het wandelen mijmeren wat er allemaal gaande is, gaande is geweest en nog gaande wordt, mag ik graag doen. Vanmorgen keek ik terug op het afgelopen jaar. Vorig jaar rond deze tijd kreeg ik Corona, de nasleep daarvan heeft een tijdje geduurd. Conditie nul, terwijl bewegen en sporten een uitlaadklep is, weinig geluid kunnen verdragen, snel overprikkeld.. Het herstel vroeg om geduld en een aardige dosis zelfreflectie. Geduld is niet mijn sterkste kant, echter zat er nu niets anders op dan achterover leunen. En dan toch weer willen, meer kunnen.. ennn weer terug. Grenzen verlegen in ienieminikleine stapjes. Wandelen was fijn (vond ik altijd saai), maar dan soms toch te ver gegaan. Het bultje achter het huis op willen rennen, dat dan uiteindelijk toch weer een keertje lukt (ondertussen lukt een potje waterpolo weer, dik tevreden mee:)). Verdeling gezin, vrije tijd en werk steeds maar weer afwegen. Wat wil ik en wat kan ik.. Wil was vaak groter dan de kan, want nieuwsgierig en enthousiast van aard. Wat ik vooral heb geleerd is dat soms niets doen best prima is, dat wandelen eigenlijk best heel rustgevend is en dat ik net zo goed naar mezelf mag luisteren als dat ik naar anderen doe, zonder oordeel en liefdevol.
De voldoening die ik uit het werk als verlies- en rouwtherapeut haal, is onverminderd groot. Ik kan terugkijken op mooie gesprekken met cliënten waardoor zij het gevoel hebben gekregen met de rouw die ze hebben ervaren, verder kunnen op een manier die bij ze past. Daarnaast heb ik samen met mijn collega Jolanda de training Kind en Rouw bij verschillende organisaties mogen geven. Een mooie manier om rouw nog meer bespreekbaar te maken en handvatten te bieden wat te doen als rouw zich bij een kind aandient.
Wat 2024 zal brengen? Ik ben benieuwd! Van harte hoop ik nog meer mensen mogen te verwelkomen in mijn praktijk om met hen uit te vinden hoe zij hun ervaren rouw passend in hun leven kunnen verweven.
Voor nu wens ik een ieder fijne feestdagen toe, met degenen die we in ons dagelijkse midden missen in ons hart
Herfst..
De kleuren in de natuur om ons heen worden weer warmer, maar soms is daar ook een sombere grijze mist. Heen en weer tussen een warm gevoel aan de ene kant en het sombere gevoel aan de andere kant. Rouw kan net zo voelen; de ene keer word je vervuld met warmte door de mooie herinneringen die je hebt aan je overleden dierbare. Andere momenten word je vervuld door een somber en misschien wel eenzaam gevoel omdat die ander er niet meer is. Wanneer beide momenten/ gevoelens in evenwicht zijn, kun je de sombere momenten best verdragen omdat je weet dat er die andere kant is. Als de somberte overheerst en de mist als een grijze deken over je dagen ligt, heb je misschien wel het gevoel dat je vast loopt en niet verder komt. Voelt het voor jou alsof die grijze deken over jou heen ligt na het overlijden van jouw dierbare en kom je niet verder in jouw rouw? Stuur dan jouw bericht naar info@ruimtebijverlies.nl voor een afspraak. Samen onderzoeken we hoe het gevoel van warmte aan die mooie herinneringen weer gaat groeien zodat jij weer verder kunt.
Een teken…
Nadat een dierbare is overleden hoor je weleens dat iemand een ‘teken’ van de overledene heeft gekregen. Knipperend licht, een mooie vlinder, een heel duidelijke regenboog, een vogeltje dat steeds terugkeert.. Is dat echt een teken of stom toeval, onzin? Geen idee. Wel weet ik dat het een vorm van houvast kan zijn. Hoe prettig is het dat als iemand is overleden naar jou idee laat merken dat hij of zij nog ergens is, waar dat ook mag zijn. Het geeft steun en er ontstaat een nieuwe vorm van verbondenheid. Nadat mijn ouders zijn overleden is het horloge van mijn vader gaan ‘staan’ op de tijd dat onze kinderen zijn geboren, dat van mijn moeder op de tijd dat ze is overleden. Dat van mijn vader is zeker, dat van mijn moeder een aanname (met voor mij een grensje aan zekerheid 
) Toeval? Maakt mij niet uit. Mij gaf het houvast dat mijn vader toch op de één of andere manier íets van de geboortes van onze kinderen had meegekregen en dat van mijn moeder dat ze liet weten hoe laat ze was overleden. Hoe is dat voor jou?
) Toeval? Maakt mij niet uit. Mij gaf het houvast dat mijn vader toch op de één of andere manier íets van de geboortes van onze kinderen had meegekregen en dat van mijn moeder dat ze liet weten hoe laat ze was overleden. Hoe is dat voor jou?
De golfbeweging van rouw. Hoge golven en overspoeld worden door gemis en verdriet en daarna weer een wat rustiger water..
Flexibel om gaan met jouw rouw is belangrijk. Af en toe wegstoppen omdat het je totaal niet past, is als een rouwpauze. Als je het op een ander moment maar wel kunt toelaten, voelen, ervaren, de golfbeweging als het ware toelaat. Rouwen is hard werken, het doet pijn, komt wanneer het komen wil, de vraag is hoe je ermee omgaat. Wat is jouw manier? Past het bij jou? Voelt het, ondanks gevoelens van gemis, verdriet, eenzaamheid, pijn, uitzoeken wie je bent zonder die ander, dat je rouwt op jouw manier en jij hierdoor leert ‘weten’ dat de ander er niet meer is en jij verder leeft?
Of merk je dat je geen beweging is in jouw rouw? Je altijd de rouw om jouw overleden dierbare wegdrukt, wegstopt.. Of dat de rouw er voortdurend is, veel verdriet, jij je dagelijkse leven niet meer kunt leven? Misschien is dit een moment om te overwegen of je een golfbeweging wilt laten ontstaan en je rouw uiteindelijk minder heftig wordt, je weer kunt leven in plaats van overleven. Als dit is wat jij nodig hebt, maak dan een afspraak door je bericht te sturen naar info@ruimtebijverlies.nl, dan gaan we samen op zoek naar wat voor jou nodig is.
Verlies& rouw, mezelf& werk (dat niet als werk voelt)
Onderweg naar het graf van mijn ouders door een paadje gewandeld dat geen paadje meer is, gras en onkruid okselhoog, broek, schoenen en sokken kleddernat. Opgedroogd op het bankje naast mijn ouders. Thuis aan het voorbereiden voor het werk volgende week en dat alles bij een strakblauwe hemel, een stralende zon en ontzettend veel en mooi groen: fijne zaterdag!
Gedichtje op zondag uit de bundel “Ik mis je in alle kleuren” van Margreet Jansen
Rouw die niet altijd de aandacht krijgt die het verdient: rouwen om het overlijden van een broer of zus. Als iemand overlijdt gaat de aandacht vaak uit naar de partner, kinderen, ouders van degene die overleden is, voor broers en zussen kan die er minder zijn. De invloed van een overlijden kan echter groot zijn. Samen opgegroeid en jullie jeugd doorgebracht, een goede of een minder goede band, de zorg delen voor jullie ouders, hoe dan ook hebben jullie samen een verleden. Er is wel degelijk een belangrijk iemand uit jouw leven weg. En dan? Zorg je voor je ouders, het gezin van je broer of zus? Zet je je eigen verdriet en gevoelens van gemis maar opzij om er voor de ander(en) te zijn? Is je broer of zus heel jong overleden en is daardoor jouw gezin van herkomst ontwricht en heb je het gevoel dat jij en jouw rouw al die jaren nooit de juiste aandacht hebben gehad? Gaat dit over jou en gun je jouw rouw aandacht en lukt dit je niet alleen? Stuur dan jouw bericht naar info@ruimtebijverlies.nl of via https://ruimtebijverlies.nl/contact/ en ik neem contact met je op.
“Rouw ik goed?”
Deze vraag word mij weleens gesteld. Het antwoord op de vraag ligt bij jezelf en vandaar dat ik de vraag regelmatig terug leg en hierover in gesprek ga. Wat ik weet is dat rouw een uniek en zeer individueel proces is dat een ieder op een eigen manier beleefd en doorleefd. Wat dat is, denk ik, wat nodig is: rouw doorleven. Rouw in alle pijnlijke (voor het eerst weet je wat hartepijn is), schurende, verdrietige, eenzame momenten afgewisseld door gevoelens van misschien wel verwarmende, mooie, dankbare momenten of herinneringen die jouw relatie met je overleden dierbare je heeft gebracht. Als er een balans is in deze momenten (Duale Procesmodel, Stroebe en Schut, 1999), ofwel er een heen en weer beweging is tussen beide zijden en je jouw rouw ruimte geeft en het er laat zijn leef jij je rouw door. Wanneer er geen balans is en de weegschaal doorslaat naar één van beide zijden, voelt het waarschijnlijk minder goed en zou je op zoek kunnen gaan naar een evenwicht. Lukt dit jou niet alleen, maak dan een afspraak door een berichtje te sturen naar info@ruimtebijverlies.nl. Samen gaan we dan op zoek naar jouw evenwicht in rouw.
En weer heb ik de kracht van beeldtaal mogen ervaren. Een klein onbelast poppetje met alle mooie eigenschappen die door rouw uit het zicht zijn verloren, is vandaag op een voetstuk geplaatst. Hierdoor werden de helpende en helende eigenschappen weer zichtbaar die ervoor zorgen dat het poppetje in het hier en nu groeit.
“Het voelt als een grijs stuk dat weg is. Het was een stuk dat er wel was, maar het wordt nu weer zichtbaar. Er zat een grijze deken overheen”.
Wat je aandacht geeft, groeit.
Hoe is dat met rouw? Groeit rouw als je het de aandacht geeft? Of werkt het beter als je het geen aandacht geeft? Waar doe je goed aan? Het ene moment is rouw te doen omdat je weet dat het erbij hoort, op een ander moment zit het je in de weg en kun je er niets mee en stop je het het liefst weg, ver weg en geef je het geen aandacht. En toch… rouw wil aandacht. Eist soms zelfs de aandacht op juist op dat moment wanneer jij het niet wilt. Ook wil rouw zich nog weleens ergens in je lijf vastzetten of drukt het als een verstikkende deken op je en voel je dat je meer aan het overleven bent dan aan het leven.
Als je rouw de aandacht geeft die het verdient, zul je een pad met hobbels en kuilen bewandelen en zul je uiteindelijk je weg vinden in het omgaan met jouw rouw. Als het je niet lukt dit pad alleen te bewandelen maak dan een afspraak door een mail te sturen naar info@ruimtebijverlies.nl, dan gaan we samen jouw wandeling aan op weg naar een leven waarin jouw rouw een passende plek heeft gekregen en jij voelt dat je weer leeft en niet alleen meer overleeft#RuimtebijVerlies
Een kast als methode in rouw..
Met het overlijden van een dierbare kan er een soort kettingreactie veroorzaakt worden in verliezen. Jouw dierbare overlijdt en met dit verlies laat zich een eerder verlies weer merken. Een soort kastdeur die opengaat en waarachter oude verliezen verstopt zaten, maar die ineens weer aandacht vragen. Of is het een ladekast met meer dan één lade? In elk laatje zit een verlies waarvan je dacht dat je die had opgeborgen. Met het openen van de ene deur of lade, open je een andere en zijn er weer de herinneringen aan een eerder verlies. Deze kast metafoor (De Mönnink, 2008) is een methode die ik gebruik tijdens sessies met mijn cliënten. Een verhelderende methode die overzicht geeft in recente en oudere verliezen. Door lade voor lade ‘op te ruimen’ in het tempo van de cliënt, kan de rouw mee in het verdere leven op een manier die past en waarmee (ook weer) letterlijk te leven valt.
Wie was je en wie ben je?
Wie ben jij nu je in rouw bent na het overlijden van een dierbare? Ben je veranderd sinds rouw in je leven is gekomen? Wie was je voordat rouw op jouw pad kwam? Als je veranderd bent en je kunt jouw nieuwe ik omarmen, dan zal het leven na het overlijden van jouw dierbare wel haar verdrietige en zware momenten hebben, maar heb je jouw weg gevonden in het doorleven. Als je veranderd bent en je weet je geen weg met jezelf zal het meer voelen als overleven.. Veel is je te veel, over alles hangt een grauwe deken, je kunt jezelf er niet toe te zetten dingen aan te pakken die je voorheen fluitend deed.. Naar de mensen om je heen ben je anders, sneller geïrriteerd, snel geraakt, kortaf, minder geïnteresseerd. Je beleeft weinig plezier meer, je hebt het gevoel vast te zitten in verdriet en gevoel van gemis. Vaak baal je van je zelf en wil je vooruit, maar je weet niet hoe. Bij wie kun je terecht, of val je er liever niemand mee lastig? Je wilt wel anders, maar weer die ‘hoe’? Samen met jou wil ik op zoek gaan naar jouw ‘hoe’. Graag bied ik jou een luisterend oor en handvatten waardoor je een weg zal vinden in jouw rouw en je weer door kunt met leven. Stuur jouw bericht naar info@ruimtebijverlies.nl of via https://ruimtebijverlies.nl/contact/ en ik neem contact met je op.
Weer aan de slag!
In mijn vakantie heb ik het afgelopen jaar eens door mijn hoofd laten gaan… wat een mooi jaar.. heel veel mooie, intense gesprekken met als resultaat mensen die weer goed in hun vel zitten en met meer veerkracht verder kunnen met leven. Mij leveren de gesprekken veel positieve energie en voldoening op, ik ben dankbaar, blij en trots dat ik dit werk mag doen. Het idee dat veertien jaar geleden ontstaan is na het overlijden van mijn moeder, is al een tijd echt werkelijkheid. ‘Iets doen’ met mensen in rouw na een overlijden bij wie de rouw ze in de weg zit. Ik wist nog niet precies wat, maar dat ik er wat mee wilde doen was duidelijk. Ik bedacht me toen dat als je niet iemand hebt waar je met je verdriet terecht kan en je je alleen voelt in je verdriet en eenzaamheid, als het niet lukt om de rouw de ruimte te geven, wat doe je dan? ‘Rouwen doe je zelf maar hoeft niet alleen’ is dan ook mijn motto geworden. Nu de vakantie weer voorbij is, ga ik weer fris en fruitig aan de slag. Hopelijk kan ik ook iets voor jou gaan betekenen!
Zelfcompassie en rouw
Hoe ben je er in rouw voor jezelf? Zelfcompassie wil niets anders zeggen dan begripvol, warm en liefdevol zijn voor je zelf. Meestal ben je dat voor een ander wanneer deze niet lekker in het vel zit, maar ben je dat ook voor jezelf? Na het overlijden van een dierbare in je nabijheid wil je er graag voor anderen zijn en ben je geneigd jezelf weg te cijferen en je gevoelens te negeren en vind je vooral dat je moet doorgaan. Of vind je dat jouw verlies van een dierbare al wel lang genoeg geleden is en jij je leven weer moet oppakken en er toch niemand meer op jouw verhaal zit te wachten? In rouw, ook als je wat langer geleden iemand verloren bent door overlijden, mag je er zijn voor jou. Je mag vriendelijk zijn voor jezelf, geef je zelf de aandacht, warmte en liefde die je nodig hebt. Jij en je rouw hebben het verdiend!
‘Rouw doet wat hij wil’
Rouwen doet een ieder op zijn eigen unieke manier, op zijn eigen tijd en je bepaalt zelf hoeveel aandacht en ruimte de rouw krijgt. Wat gebeurt er als je rouw niet de aandacht en tijd geeft die het vraagt of verdient? Rouw is sterk en eist de aandacht echt wel op, ook of juist op momenten wanneer het jou niet past. Wanneer je rouw diep wegstopt, er overheen stapt of probeert te negeren om welke reden dan ook, zal het zich op een andere manier laten zien. Denk bijvoorbeeld aan lichamelijke onrust, hoofdpijn, slecht slapen, snel geïrriteerd zijn, oververmoeidheid, verlies van energie en nergens meer plezier aan beleven. Herken jij je hierin en ben je er aan toe om jouw rouw de aandacht te geven die het wil maar is dit voor jou een te grote stap om alleen te zetten? Stuur mij dan een berichtje via deze link https://ruimtebijverlies.nl/contact/, dan gaan we het samen doen.
“Rouw in de klas”, een uitgebreid artikel over omgaan met verlies in het onderwijs. Jette Pellemans heeft naar aanleiding van de publicatie van het boek ‘Verlies is voor altijd’ van Chantal Frederiks opnieuw de impact van verlies op de kaart weten te zetten.
Ook ik pleit voor meer aandacht voor rouw op scholen!
‘Verlies van broer of zus: ik rouw ook’
Verlies van een broer of zus toen je kind was, toen je volwassen was of een broer of zus die voor jouw geboorte is overleden. Hoe gaat het met jou als je een broer of zus verliest door overlijden? In deze podcast een gesprek van Riet Fiddelaers-Jaspers met onder andere Manu Kierse.
Rouw geen dag hetzelfde.
13 jaar geleden overleed mijn moeder, vandaag is haar verjaardag. Sinds haar overlijden een dag, of de dagen ervoor of juist erna, waar ik vaak met een onbestembaar gevoel rond loop, een beetje of heel erg verdrietig ben, kriebelig en snel geïrriteerd ben of zoals gisteren wanneer ik ineens bedenk dat het morgen haar verjaardag is en ik er eigenlijk nog niet bij na had gedacht. Wat elk jaar wel hetzelfde is dat ik in ieder geval een taartje eet om haar verjaardag nog altijd te vieren! Rouwen is een uniek proces, ook in jezelf kan het gemis van jouw dierbare steeds anders zijn en voelen. Het is nooit hetzelfde. Geen rouw is met elkaar te vergelijken, zelfs niet in jouw zelf.
Eindelijk
Eindelijk kwamen er na een week met grauwe, grijzige en mistige dagen, heldere blauwe gaten in het wolkendek. Heel erg fijn om te zien dat de wereld weer een stuk lichter werd, het voelde een stuk luchtiger en opgeruimder in mijn lijf. Meteen kwam de vergelijking met rouw om het verlies door overlijden van een dierbare in mij op. Ook rouw kan voelen als een dichte mist, waarin de wereld grauw en grijs voor je is. Een onbestemd en soms ook een beklemmend gevoel overheerst. Herken jij dit gevoel en zit het je vaker in de weg dan je lief is? Zou je willen dat jouw wereld ook wat lichter wordt en je weer lucht in je lijf voelt? Stuur dan een berichtje naar info@ruimtebijverlies.nl, dan neem ik contact met je op voor een afspraak.
Laten we samen jouw gaten in het wolkendek gaan vinden. Eindelijk.
De kracht van beeldtaal en rouw
Beeldtaal (met gebruik van poppetjes) inzetten als methodiek levert mooie gesprekken en inzichten op. Als ik voorstel om met poppetjes te gaan werken is de eerste reactie vaak lacherig en klinkt ‘laten we het maar proberen’. Al snel kan het inzicht geven in wie je in je kern bent, wie je bent geworden en hoe het komt dat je met je rouw omgaat zoals je dat doet. Het kan voorkomen dat je in je rouw je eigen ik, die wie je in jouw kern bent, uit het oog verliest. Dit te realiseren kan confronterend zijn.. Als we uiteindelijk samen daar komen waar je je eigen ik weer ziet en kunt omarmen, de brok die lang in je lijf heeft gezeten is opgelost en je weer lucht door je lijf voelt stromen maakt mij dankbaar. Dankbaar voor het vertrouwen in mij en dankbaar dat ik dit proces mag begeleiden.
Kinderen met autisme en rouw
Vandaag is het Wereld Autisme Dag. Een dag om stil te staan bij kinderen met autisme en een verlieservaring door overlijden van een dierbare. De impact van het overlijden op het kind is niet altijd direct duidelijk en een kind met autisme heeft ook niet altijd direct gevoel of emoties bij de gebeurtenis. De confrontatie van de (heftige) emoties bij anderen worden niet altijd begrepen. Ook zijn de ongeschreven regels die horen bij een overlijden en een uitvaart lastig. Wanneer doe je wat en wat hoort wel en wat hoort niet.. Wat je als ouder (of andere belangrijke persoon in het leven van het kind) kunt doen is aansluiten bij de belevingswereld en de behoeften van het kind. Betrek het kind waar het kan bij alle gebeurtenissen om duidelijk te maken wat er aan de hand is. Het kind kan zich zo een beeld vormen van de situatie. Geef eerlijk en duidelijk antwoord op de vragen, bespreek wat er gaat gebeuren bij het afscheid nemen van de dierbare en bij de uitvaart en vertel daarbij dat je zelf ook niet alles weet. Voor zover het kan is het goed om je kind schakeltijd te geven. De impact van het overlijden van de dierbare kan pas later duidelijk worden als het dagelijkse leven weer zijn weg gaat en wanneer daarin de overledene wordt gemist. Houdt oog en oor voor de behoeften en het gedrag van het kind, ook na enige tijd. Een aantal boekentips over kinderen met autisme en rouw zijn ‘Moet ik nu huilen’ van Martine F. Delfos en Riet Fiddelaers-Jaspers; ‘Als iemand doodgaat’ van Riet Fiddelaers-Jaspers; ‘Dood… en dan?’ van Sylvia Lafeber; ‘Rouw’ van Betty Versluis e.a. en ‘Ik weet niet wat ik weten moet’ van Riet Fiddelaers-Jaspers.
Jij en jouw rouw
Na het overlijden van jouw dierbare heb je gerouwd. Was het te doen? Ben je in je rouw bij jezelf gebleven, heb je gedaan wat goed voelde en ben je nu weer je oude zelf zoals je voor het verlies was? Heb je ontdekt dat je na het overlijden van jouw dierbare anders bent geworden of anders in het leven bent gaan staan en dat ook dit goed is?
Of is het zo dat je na het overlijden jezelf niet meer bent, verstrikt bent geraakt in een wirwar van gevoelens die je de keel dichtdrukken, je een zware last op je schouders voelt, je lichtgeraakt bent, een innerlijke onrust voelt of een ander gevoel dat je voorheen niet kende en dat je in de weg zit? Ben je er aan toe hier vanaf te willen en een manier te vinden om het verlies van jouw dierbare op een passende manier in je leven te verweven zodat je weer beter in je vel zit en de lucht weer door je lijf voelt stromen? Maak dan nu een afspraak via deze link https://ruimtebijverlies.nl/contact/ of stuur jouw bericht naar info@ruimtebijverlies.nl en ga als een dichte bloemknop ontluiken en kom weer tot bloei!
Gaat dit over jou?
Na het overlijden van jouw ouder(s) voelt het als of er een soort fundament weg is. De basis waarin je bent opgegroeid en waar je op terug kon vallen is niet meer. Je hebt steeds het gevoel het alleen te moeten doen. Steeds erover praten met anderen doe je niet meer, je wilt anderen er niet mee lastig vallen. Je vindt ook dat het rouwen genoeg is geweest en dat je weer gewoon door moet. Maar hoe dan? Het verlies drukt best zwaar, je kunt weinig hebben, van binnen voel je een soort onrust die maar blijft razen, je bent snel geïrriteerd, de tranen zitten hoog, vaak zit er een dikke klont in je keel of er drukt steeds een zwaar gevoel net boven je borst. De weg naar een luchtiger en lichter gevoel in je lijf is moeilijk te vinden. Mijn vraag is of je er op gaat wachten tot deze nare gevoelens groter en sterker worden en er vaker wel dan niet zijn en je steeds minder goed in je vel zit. Of kies je ervoor de rouw de ruimte te geven die het verdient en een weg te vinden om jouw verlies mee te nemen in jouw verdere leven. Kies je voor het laatste? Maak dan een afspraak door een mail te sturen naar info@ruimtebijverlies.nl en ontdek samen met mij jouw weg naar meer lucht en ruimte in je lijf en meer veerkracht in je hele zijn!
